Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?

Evliliğini sona erdirme konusunda ortak iradeye sahip eşler, kanunda belirtilen şartların sağlanması hâlinde anlaşmalı boşanma yoluna başvurabilir. Anlaşmalı boşanma, eşlerin yalnızca boşanmayı kabul etmeleri anlamına gelmez. Boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin konularda da anlaşılması gerekir.

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için temel olarak evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin boşanma konusunda ortak iradeye sahip bulunması, hâkimin eşleri bizzat dinlemesi ve tarafların boşanmanın sonuçlarına ilişkin düzenlemesinin hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolün önemini, çocukların durumunu, nafaka ve tazminat konularını ve dava sürecinde dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliklerini sona erdirme konusunda anlaşarak mahkemeye başvurdukları boşanma yöntemidir.

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi, evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya eşlerden birinin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi durumunda evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını düzenlemektedir.

Ancak eşlerin yalnızca “boşanmak istiyoruz” demesi yeterli değildir.

Hâkim;

• Tarafları bizzat dinlemeli,
• Boşanma iradelerinin özgürce açıklandığına kanaat getirmeli,
• Boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin anlaşmayı değerlendirmeli,
• Varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma, tarafların yaptığı bir sözleşmeyle kendiliğinden gerçekleşmez. Boşanma ancak mahkeme kararıyla gerçekleşebilir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma için başlıca dört temel şart bulunmaktadır.

1. Evlilik En Az Bir Yıl Sürmüş Olmalıdır

Anlaşmalı boşanmanın en önemli şartlarından biri, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır.

Bu süre evlenme tarihinden itibaren hesaplanır.

Örneğin evlilik henüz sekiz aylıksa eşlerin boşanma konusunda tamamen anlaşmış olmaları, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre anlaşmalı boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

Bir yıllık şart, Anayasa Mahkemesinin 30 Mayıs 2024 tarihli kararında da Anayasa’ya aykırı bulunmamıştır.

2. Eşler Boşanma Konusunda Anlaşmış Olmalıdır

Eşler boşanmayı birlikte talep edebilir.

Bunun yanında eşlerden biri boşanma davası açabilir ve diğer eş mahkemede bu davayı kabul edebilir.

Her iki durumda da boşanma konusunda tarafların iradelerinin uyuşması gerekir.

Eşlerden biri boşanmak istemezse veya duruşmada anlaşmalı boşanmayı kabul etmediğini bildirirse, anlaşmalı boşanmanın şartları oluşmaz.

3. Boşanmanın Sonuçları Konusunda Anlaşma Sağlanmalıdır

Anlaşmalı boşanmada tarafların yalnızca evliliğin sona ermesi konusunda anlaşmaları yeterli değildir.

Boşanmanın sonuçları da açık biçimde düzenlenmelidir.

Bu kapsamda şartlara göre şu konular gündeme gelebilir:

• Çocukların velayeti,
• Çocuklarla kişisel ilişkinin kurulması,
• İştirak nafakası,
• Yoksulluk nafakası,
• Maddi tazminat,
• Manevi tazminat,
• Bazı malvarlığı veya eşya konuları,
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.

Tarafların üzerinde anlaştıkları hususlar genellikle anlaşmalı boşanma protokolü adı verilen yazılı bir metinde düzenlenir.

4. Hâkim Tarafları Bizzat Dinlemelidir

Anlaşmalı boşanmada hâkimin eşleri bizzat dinlemesi kanuni bir şarttır.

Hâkim özellikle tarafların;

• Gerçekten boşanmak isteyip istemediklerini,
• İradelerini özgürce açıklayıp açıklamadıklarını,
• Protokolü kabul edip etmediklerini

değerlendirir.

Taraflardan birinin protokolü kabul etmediğini veya boşanmak istemediğini açıklaması hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilemeyebilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın hukuki ve mali sonuçlarına ilişkin üzerinde anlaştıkları hususları düzenleyen belgedir.

Protokol özellikle ileride taraflar arasında yeni uyuşmazlıkların doğmasını önlemek açısından dikkatle hazırlanmalıdır.

Her boşanmanın koşulları farklı olduğu için internetten bulunan standart bir protokolün doğrudan kullanılması her somut olay açısından uygun olmayabilir.

Protokolde kullanılan bir cümlenin kapsamı dahi daha sonra tarafların nafaka, tazminat, eşya veya malvarlığı taleplerini etkileyebilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Olmalıdır?

Dosyanın özelliklerine göre değişmekle birlikte protokolde genellikle aşağıdaki başlıklar ele alınabilir.

Boşanma İradesi

Tarafların boşanmayı karşılıklı olarak kabul ettikleri açıkça belirtilmelidir.

Velayet

Ortak çocuk bulunuyorsa velayetin hangi eşte kalacağı düzenlenmelidir.

Ancak tarafların velayet konusunda anlaşması tek başına yeterli değildir. Hâkim çocuğun üstün yararını gözetir.

Çocukla Kişisel İlişki

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı düzenlenebilir.

Görüşme günleri, tatiller ve özel dönemler konusunda mümkün olduğunca açık bir düzenleme yapılması ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların azaltılmasına yardımcı olabilir.

İştirak Nafakası

Çocuğun bakım, eğitim ve diğer ihtiyaçlarına katkı amacıyla iştirak nafakası kararlaştırılabilir.

Nafakanın miktarı ve ödeme şekli açık biçimde belirtilmelidir.

Yoksulluk Nafakası

Kanuni şartlar ve tarafların iradesi çerçevesinde eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası düzenlenebilir.

Tarafların nafaka konusunda herhangi bir talebinin bulunmaması hâlinde bunun da protokolde açık şekilde belirtilmesi önem taşıyabilir.

Maddi ve Manevi Tazminat

Tarafların birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep edip etmedikleri protokolde açıkça düzenlenebilir.

Eşyalar ve Diğer Mali Konular

Ev eşyaları, araçlar, banka hesapları veya başka malvarlığı unsurları konusunda tarafların yaptığı düzenlemeler bulunabilir.

Burada önemli bir ayrıntı vardır: boşanmaya bağlı mali sonuçlar ile mal rejiminin tasfiyesi her zaman aynı hukuki konu değildir.

Bu nedenle “tarafların birbirinden hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır” gibi çok geniş ifadeler kullanılmadan önce sonuçlarının dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Hâkim Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Değiştirebilir mi?

Evet.

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir.

Ancak hâkimin önerdiği değişikliklerin taraflarca da kabul edilmesi gerekir.

Tarafların değişiklikleri kabul etmesi hâlinde boşanmaya karar verilebilir.

Özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde eşlerin anlaşmış olması, hâkimin bu düzenlemeyi otomatik olarak kabul edeceği anlamına gelmez.

Anlaşmalı Boşanmada Çocuğun Velayeti Nasıl Belirlenir?

Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Anne ve baba velayetin hangi tarafta kalacağı konusunda anlaşmış olsa bile hâkim bu düzenlemeyi ayrıca değerlendirir.

Çocuğun;

• Yaşı,
• Bakım ihtiyaçları,
• Eğitim durumu,
• Mevcut yaşam düzeni,
• Anne ve babayla ilişkisi

gibi somut olayın özellikleri değerlendirmede etkili olabilir.

Dolayısıyla anlaşmalı boşanma protokolünün çocuklara ilişkin kısmı yalnızca anne ve babanın menfaatlerine göre hazırlanmamalıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Olmak Zorunda mı?

Her anlaşmalı boşanma davasında eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası kararlaştırılması zorunlu değildir.

Tarafların talepleri ve somut olayın koşulları önemlidir.

Ancak ortak çocuk varsa çocuğun bakım ve giderleri ayrı değerlendirilir. Çocuk için kararlaştırılan iştirak nafakası çocuğun yararıyla ilgilidir.

Bu nedenle eş için talep edilen nafaka ile çocuk için ödenen nafaka birbirinden ayrılmalıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Yapılır mı?

Bu konu uygulamada en fazla karıştırılan başlıklardan biridir.

Boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.

Taraflar bazı malvarlığı konularını anlaşmalı boşanma protokolünde düzenleyebilir. Ancak hangi malvarlığı hakkından vazgeçildiği ve yapılan düzenlemenin ileride ne sonuç doğuracağı dikkatle değerlendirilmelidir.

Özellikle;

• Taşınmazlar,
• Araçlar,
• Banka hesapları,
• Edinilmiş mallara katılma alacağı,
• Ziynet eşyaları,
• Katkı payı veya değer artış payı

gibi konularda protokolün kapsamı önemlidir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nerede Açılır?

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma davalarında yetkili mahkeme;

eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi

veya

eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Aile hukukundan kaynaklanan davalara aile mahkemeleri bakar. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise ilgili mahkeme aile mahkemesi sıfatıyla görev yapabilir.

Bu nedenle dava açılmadan önce görev ve yetki bakımından dosyanın somut durumunun değerlendirilmesi gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. Eşler boşanmanın sonuçları hakkında anlaşır.
2. Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır.
3. Boşanma dilekçesi ve gerekli belgeler mahkemeye sunulur.
4. Dosya mahkeme tarafından incelenir.
5. Duruşma günü belirlenir.
6. Eşler duruşmada hâkim tarafından bizzat dinlenir.
7. Hâkim protokolü ve tarafların iradesini değerlendirir.
8. Kanuni şartların bulunması hâlinde boşanmaya karar verilir.
9. Kararın kesinleşmesiyle evlilik hukuken sona erer.

Anlaşmalı Boşanma Tek Celsede Biter mi?

Uygulamada gerekli şartların sağlandığı ve dosyada eksiklik bulunmadığı durumlarda anlaşmalı boşanma davasının tek duruşmada sonuçlanması mümkün olabilir.

Ancak “anlaşmalı boşanma kesinlikle tek celsede biter” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

Mahkemenin iş yükü, dosyanın içeriği, tebligat işlemleri, protokolde eksiklik bulunması veya tarafların duruşmadaki beyanları süreci etkileyebilir.

Bu nedenle belirli bir gün veya süre garantisi vermek doğru değildir.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma davaları, uyuşmazlığın kapsamına göre çekişmeli boşanma davalarından daha kısa sürede sonuçlanabilir.

Ancak dava süresi;

• Mahkemenin yoğunluğu,
• Duruşma tarihinin belirlenmesi,
• Dosyadaki eksiklikler,
• Tarafların duruşmaya katılımı,
• Kararın kesinleşmesine ilişkin işlemler

gibi faktörlere bağlıdır.

Bu nedenle her dosya için geçerli sabit bir süre bulunmamaktadır.

Eşlerden Biri Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?

Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden, taraflardan birinin duruşmaya katılmaması anlaşmalı boşanmanın sonuçlanmasını engelleyebilir.

Mahkemenin tarafların boşanma iradelerini bizzat değerlendirmesi kanunun aradığı şartlardan biridir.

Eşlerden Biri Duruşmada Fikrini Değiştirirse Ne Olur?

Taraflardan biri duruşmada boşanmaktan vazgeçtiğini veya protokoldeki şartları artık kabul etmediğini bildirirse anlaşmalı boşanmanın koşulları ortadan kalkabilir.

Çünkü anlaşmalı boşanma için tarafların ortak iradesinin karar verilinceye kadar devam etmesi önemlidir.

Dosyanın bundan sonraki hukuki durumu somut olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Bir Yıl Dolmadan Anlaşmalı Boşanma Olur mu?

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Bu nedenle bir yıl dolmadan aynı madde kapsamında anlaşmalı boşanma kararı verilmesi mümkün değildir.

Anayasa Mahkemesi de 30 Mayıs 2024 tarihli kararında kanunda yer alan bir yıllık sürenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

Avukat Olmadan Anlaşmalı Boşanma Davası Açılabilir mi?

Boşanma davasında avukatla temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Taraflar davayı kendileri de takip edebilir.

Bununla birlikte anlaşmalı boşanmada hazırlanacak protokolün ileride doğuracağı sonuçlar önemlidir. Özellikle nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve malvarlığı konularındaki ifadelerin hukuki sonuçları dosyaya göre değişebilir.

Bu nedenle tarafların imzaladıkları düzenlemenin sonuçlarını anlamaları önem taşır.

Anlaşmalı Boşanma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma için kaç yıl evli olmak gerekir?

Kanuna göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

İki tarafın da boşanmak istemesi yeterli midir?

Hayır. Evliliğin en az bir yıl sürmesi, tarafların hâkim tarafından bizzat dinlenmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

Anlaşmalı boşanmada protokol zorunlu mudur?

Kanun, tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda kabul ettikleri bir düzenlemenin bulunmasını arar. Uygulamada bu hususlar çoğunlukla yazılı anlaşmalı boşanma protokolüyle mahkemeye sunulur.

Çocuk varsa anlaşmalı boşanma yapılabilir mi?

Evet. Ortak çocuğun bulunması anlaşmalı boşanmaya engel değildir. Ancak velayet, çocukla kişisel ilişki ve çocuğun giderleri konusunda yapılan düzenlemeler hâkim tarafından çocuğun üstün yararı bakımından değerlendirilir.

Hâkim protokolü aynen kabul etmek zorunda mıdır?

Hayır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir.

Anlaşmalı boşanmada kusur araştırılır mı?

TMK 166/3 kapsamındaki anlaşmalı boşanmada esas olan tarafların ortak boşanma iradesi ve kanunda belirtilen diğer şartların gerçekleşmesidir. Sürecin niteliği çekişmeli boşanmadaki kusur tartışmasından farklıdır.

Anlaşmalı boşanma kesinleşmeden yeniden evlenilebilir mi?

Boşanma kararının verilmesi tek başına evliliği kesin olarak sona erdirmez. Kararın kesinleşmesi gerekir. Yeniden evlenmeye ilişkin diğer yasal koşulların da ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanmanın hukuki sonuçları konusunda uzlaşabildiği durumlarda uygulanabilen bir boşanma yoludur. Ancak anlaşmalı olması, hukuki sonuçlarının önemsiz veya her dosyada aynı olduğu anlamına gelmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca anlaşmalı boşanma için;

evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, tarafların boşanma konusunda ortak iradeye sahip olması, hâkimin eşleri bizzat dinlemesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Özellikle anlaşmalı boşanma protokolünün ileride doğurabileceği sonuçlar dikkate alınmalı; nafaka, velayet, tazminat ve malvarlığına ilişkin düzenlemeler somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Yazan: Av. Fatih Aktaş
AKT Hukuk Bürosu – Ankara

Son Güncelleme: 26 Eylül 2026

Hukuki Bilgilendirme: Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın koşulları farklı olduğundan burada yer alan bilgiler belirli bir uyuşmazlık bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 166
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 168
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
• Anayasa Mahkemesi, E. 2023/109, K. 2024/113, 30.05.2024